Эмне үчүн Кыргызстан виртуалдык активдерге басым жасоодо

Виртуалдык активдер жана блокчейн-технологияларды өнүктүрүү боюнча Улуттук кеңештин, андан кийин Виртуалдык активдер жана блокчейн-технологиясы боюнча Улуттук агенттиктин түзүлүшү Кыргызстан үчүн санариптик экономика багытындагы дагы бир кадам болду. Бирок бул чечимдер күтүүсүздөн пайда болгон жок. Алар мамлекет акыркы бир нече жылдан бери ырааттуу жүргүзүп келе жаткан саясаттын логикалык уландысы болуп саналат.

Эгер мурда криптовалюталар трейдерлер менен майнерлер үчүн гана тар чөйрөдөгү рынок катары кабыл алынса, бүгүнкү күндө бийлик виртуалдык активдерди өлкөнүн экономикалык өнүгүүсүнүн келечектүү багыттарынын бири катары карай баштады.

Триллиондогон жүгүртүүлөр

Кыргызстанда криптоиндустриянын активдүү калыптанышы 2022-жылы виртуалдык активдер тууралуу мыйзам кабыл алынып, криптобиржалардын, алмашуу платформаларынын жана рыноктун башка катышуучуларынын ишин жөнгө салуучу укуктук база түзүлгөндөн кийин башталган. Бара-бара бул тармак көмүскө аймактан чыгып, расмий экономиканын бир бөлүгүнө айланды.

Натыйжалар да байкаларлык деңгээлде болду. Эгер бир нече жыл мурда виртуалдык активдер рыногу расмий статистикада дээрлик көрүнбөсө, 2025-жылдын жыйынтыгы боюнча сектордун жүгүртүүсү триллиондогон сом менен өлчөнө баштады. Финансы рыногун жөнгө салуу жана көзөмөлдөө кызматынын маалыматына ылайык, виртуалдык активдер боюнча кызмат көрсөтүүчүлөрдүн операцияларынын жалпы жүгүртүүсү 1,8 трлн сомго жеткен, ал эми айрым баалоолор боюнча 2,7 трлн сомдон ашкан.

Салыштыруу үчүн айтсак, мындай көлөмдөр өлкөнүн каржы рыногундагы эң ири сегменттердин масштабына барабар болуп калды.

Кыргызстан мамилесин өзгөртүүдө

Көптөгөн мамлекеттер узак убакыт бою эки жолдун бирин тандап келишкен: же криптовалюталарды катуу чектешкен, же алардын өнүгүшүнө дээрлик кийлигишкен эмес. Кыргызстан болсо үчүнчү жолду тандап, жөнгө салынган жана көзөмөлдөнгөн индустрияны түзүүнү чечкендей көрүнөт.

Байкоочулар акыркы айларда бийлик рыноктун институционалдык инфраструктурасын ырааттуу түрдө күчөтүп жатканын белгилешет.

Алгач Виртуалдык активдерди жана блокчейн-технологияларды өнүктүрүү боюнча Улуттук кеңеш түзүлүп, анын негизги милдеттери мамлекеттик саясатты калыптандыруу, инвестициялык климатты жакшыртуу жана эл аралык компанияларды тартуу болуп аныкталган. Ушул аптада тармакты түздөн-түз жөнгө сала турган өзүнчө Улуттук агенттикти түзүү чечими кабыл алынды.

Муну менен катар рыноктун катышуучуларына карата талаптар да күчөтүлүүдө. Маселен, 2026-жылдын июль айынан тартып Кыргызстандагы криптобиржалардын минималдуу уставдык капиталы 300 млн сомду түзөт. Бул тез өсүү этабынан институционалдык өнүгүү этабына өтүүнүн белгилеринин бири болуп саналат.

Эл аралык оюнчулар Кыргызстанга ишеним артууда

Кыргызстандын мамилесинин дагы бир өзгөчөлүгү — дүйнөдөгү ири криптоиндустрия өкүлдөрү менен активдүү кызматташуу. Binance менен кызматташтык, KGST улуттук стейблкоинин өнүктүрүү жана Justin Sun негиздеген TRON блокчейн-платформасы менен өз ара аракеттенүү — өлкөнүн келечегин калыптандыруучу маанилүү кадамдар. Тараптар технологиялык кызматташтыкты гана эмес, Кыргызстандын санариптик продуктыларын кеңейтүү үчүн эл аралык инфраструктураны пайдалануу маселесин да талкуулап жатышат.

Мындан тышкары, өлкөнүн крипторыногуна АКШ өкүлдөрүн кошкондо чет өлкөлүк өнөктөштөрдүн кызыгуусу артып жатканы да көңүл бурууга арзыйт. Бул өлкөнүн рыногу акырындап жергиликтүү эксперименттердин категориясынан чыгып, толук кандуу аймактык долбоор катары кабыл алына баштаганын көрсөтөт.

Бул экономика үчүн эмнеге  маанилүү?

Болуп жаткан өзгөрүүлөрдү карап, сөз криптовалюталар жөнүндө гана болуп жаткандай сезилиши мүмкүн. Бирок маселеге кененирээк көз караш менен карасак, түзүлүп жаткан инфраструктура чек ара аралык төлөмдөрдү кеңейтүүгө, каржы кызматтарын санариптештирүүгө, активдерди токенизациялоого, инвестиция тартууга жана өлкөдө жаңы технологиялык компанияларды өнүктүрүүгө да кызмат кыла алат.

Дал ушул себептен улам расмий документтерде виртуалдык активдер менен катар блокчейн-технологиялары тууралуу да улам көбүрөөк айтылып жатат.

Кыргызстан үчүн бул Борбор Азияда азырынча салыштырмалуу бош турган нишаны ээлөөгө мүмкүнчүлүк болуп саналат. Улуттук кеңеш менен Улуттук агенттиктин түзүлүшү бийлик өзүнүн институттары, жөнгө салуу механизмдери жана көптөгөн эл аралык өнөктөштөрү бар өзүнчө экономикалык секторду калыптандырып жатканын көрсөтөт. Бирок бийлик топтолгон тажрыйбаны жана глобалдык оюнчулардын кызыгуусун реалдуу инвестицияларга айландыра алабы?