Чынара Молдажанова: Билимсиз каржылоо аялдардын бизнестеги көйгөйлөрүн чечпейт

28-сентябрда Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын жыйындар залында Кыргыз Республикасында аял-ишкерлерди каржылоо кодексинин Улуттук хартиясына кол коюуга арналган иш-чара өттү.

Демилге Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы жана Европалык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкы (ЕРӨБ) тарабынан биргелешип ишке ашырылып жаткан программанын алкагында жүзөгө ашырылууда. Программа аялдардын ишкердигин өнүктүрүүгө, аялдардын каржылоого жеткиликтүүлүгүн кеңейтүүгө жана каржы рыногунун катышуучуларынын ортосундагы өз ара аракеттенүүнү бекемдөөгө багытталган.

Иш-чарага КРнын Экономика жана коммерция министрлигинин, Улуттук статистика комитетинин, «Кепилдик фонду» ААКтын, Кыргызстан банктар союзунун, Микрофинансылык уюмдар ассоциациясынын жана өлкөнүн финансы-кредиттик уюмдарынын өкүлдөрү катышты.

Баяндама жасагандардын бири «Байлык Финанс» МККнын Директорлор кеңешинин мүчөсү Чынара Молдажанова болду. Ал уюмдун аял кардарлар менен иштөө боюнча практикалык тажрыйбасы тууралуу айтып, аялдардын ишкердигин өнүктүрүү үчүн насыяга жеткиликтүүлүктү гана камсыз кылуу эмне үчүн жетишсиз экенин түшүндүрдү.

Молдажанованын айтымында, аялдар финансы уюмунун кардарларынын олуттуу бөлүгүн түзөт. 

Колдоо - бул бир гана кредит эмес

Чынара Молдажанова белгилегендей, аял кардарлар менен иштөө комплекстүү мамиленин зарылдыгын көрсөттү. Каржылоодон тышкары ишкер аялдарга билим, консультациялар жана практикалык жардам алуу мүмкүнчүлүгү керек.

«Байлык Финанс» өз ишинин алкагында тренингдерди өткөрүп, ишкердик боюнча сынактарды колдоп, жеңилдетилген кредиттерди берип, аялдарга бизнес-пландарды түзүүгө жардам берип келет.

Ишкер аялдардын ой-пикирлерине да өзгөчө көңүл бурулган. Уюм жолугушууларды өткөрүп, анда аялдар бизнесте туш болгон көйгөйлөрү тууралуу түздөн-түз айтып беришет.

«Эгер биз аялдарды, анын ичинде биздин потенциалдуу кардарларыбызды кунт коюп укпасак, алар иштеши үчүн кандайдыр бир шарттарды камсыздай албайбыз», - деп белгиледи Молдажанова өз сөзүндө.

Реалдуу шарттарды эске алуу менен билим берүү

Чынара Молдажанова көңүл бурган көйгөйлөрдүн бири - аял-ишкерлердин убактысынын тартыштыгы. Алардын көбү бизнести жүргүзүү менен балдарга кам көрүүнү жана башка үй-бүлөлүк милдеттерди айкалыштырышат. Ошондуктан акысыз билим берүү программалары болгон күндө да аялдар офлайн тренингдерге дайыма эле катыша алышпайт.

Бул көйгөйдү чечүү үчүн билим берүү платформасы түзүлгөн. Анда финансылык сабаттуулук, салык, финансыны башкаруу жана ишкердик боюнча материалдар жайгаштырылган.

Өзүнчө материалдар агробизнеске арналган. Бул багыт уюмдун кардарлары үчүн өзгөчө актуалдуу, анткени анын кредиттик портфелинин 60%дан ашыгын агрокредиттер түзөт. Платформада ветеринария, айыл чарба өсүмдүктөрүн өстүрүү жана оорулардын алдын алуу боюнча материалдар жайгаштырылат.

Ошондой эле юридикалык консультациялар бөлүмү каралган. Молдажанованын айтымында, ал аймактардагы аялдарга өз укуктары жана жардам алуу мүмкүнчүлүктөрү тууралуу маалымат алууга жардам берет. Колдонуучуларга юристтердин жана кризистик борборлордун байланыштары, ошондой эле жеткиликтүү консультациялык кызматтар тууралуу маалымат берилет.

Чынара Молдажанова өз баяндамасында учурдагы колдоо механизмдери көбүнчө ири бизнеске багытталганын да белгиледи. Ошол эле учурда микрофинансылык уюмдардын аял кардарларынын олуттуу бөлүгү чакан суммадагы каражаттар менен иштейт жана колдоонун ошол эле инструменттерине дайыма эле жеткиликтүүлүгү боло бербейт.

ЕРӨБ тарабынан көрсөтүлгөн колдоо

Баяндамада аялдардын ишкердигин өнүктүрүүдө Европалык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкынын ролу өзүнчө белгиленди. ЕРӨБ атайын тренингдерди өткөрүүгө колдоо көрсөтүп, техникалык жардам берип, ментордук программаларды ишке ашырган.

«Мындай программаларга катышуу финансы уюмдарына ишкерлердин көйгөйлөрүн жакшыраак түшүнүүгө жана алынган тажрыйбаны жаңы өнүмдөрдү жана кызматтарды иштеп чыгууда колдонууга мүмкүнчүлүк берет», - деп кошумчалады Молдажанова.

Кыргыз Республикасында аял-ишкерлерди каржылоо кодексинин Улуттук хартиясына кол коюу мындай ыкмаларды мындан ары өнүктүрүүгө багытталган. Демилгенин негизги багыттарынын арасында аялдардын бизнесин каржылоого болгон ыкмаларды өркүндөтүү жана аны туруктуу өнүктүрүүгө шарт түзүү бар.