Кыргызстандын экономикасындагы мырзалардын орду: кызыктуу статистика

Демография: калктын дээрлик жарымы

2026-жылдын башына карата республикадагы эркектердин саны 3,7 миллион адамды түзүп, бул жалпы калктын 49,5 пайызын түзөт. 

Структуралык өзгөчөлүктөрү:

• эркектердин болжол менен үчтөн экиси айыл жергесинде жашайт, бул агрардыкка багытталган отурукташуу моделин чагылдырат;
• ар бир жетинчи эркек Бишкек шаарынын тургуну болуп саналат, алар борбордо эмгек жана башкаруу потенциалын топтоо.

Экономикалык көз караштан алганда, бул аймактык түзүлүш эмгек ресурстарынын бөлүштүрүлүшүнө, өндүрүмдүүлүктүн деңгээлине жана иш менен камсыз кылуунун мүнөзүнө таасир этет — айыл жеринде иш менен камсыз кылуу салттуу түрдө капиталды аз талап кылган жана мезгилдик ишмердүүлүк менен байланышкан.

Эмгек рыногу: Иш менен камсыз болуу 77% жана орточо жаш 39

2024-жылдагы маалыматтар боюнча:

• эмгекке жарамдуу курактагы эркектердин иш менен камсыз болуу деңгээли 77 пайыздан ашкан; 
• иштеген эркектердин орточо жашы — 39 жаш; 
• арасында эң көп үлүштү 35–39 жаш курагындагы топ түзөт (бул ар бир жетинчи иштеген эркек дегенди билдирет).

Бул эркектердин эмгек карьерасынын активдүү фазасында үстөмдүк кылуусун жана өндүрүш жана инфраструктура секторлору үчүн негизги сегмент болгон орто курактагы жумушчу күчүнүн өзөгүн түзгөнүн көрсөтөт.

Өнөр жай структурасы: экономиканын базалык түзүлүшү 

Эркектер негизинен экономиканын базалык тармактарында эмгектенишет, алардын көбү:

• курулуш;
• транспорт жана логистика;
• пайдалуу кендерди казып алуу;
• энергия менен камсыздоо (электр энергиясы, газ, буу жана кондицияланган аба).

Экономикалык жактан алганда, бул өнөр жайлык өсүштүн, инвестициялык активдүүлүктүн жана өлкөнүн энергетикалык коопсуздугунун негизин түзгөн капиталды көп талап кылган жана инфраструктуралык секторлордо эркектердин жогорку концентрациясын билдирет.

Үй-бүлө жана демография: никелик моделдин туруктуулугу

2024-жылы 45 миң эркек никеге турган. 

Никеге тургандардын басымдуу бөлүгү 20–29 жаш курагында.

Никеге турган эркектердин орточо жашы: 

• алгачкы нике - 27,6 жаш;
• кайталап никеге тургандар - 39,6 жашты түзгөн.

Демографиялык көрсөткүчтөр эркектердин үй-бүлөдөгү активдүү ролун да айгинелейт.

Мамлекеттик башкаруу: эркектердин үлүшү

Мамлекеттик башкаруу системасында да эркектердин үлүшү жогору:

• мамлекеттик башкаруу органдарында — 55,4%;
• жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында — 62,3%.

Бул көрсөткүчтөр эркектердин Кыргыз Республикасынын социалдык-экономикалык өнүгүүсүндө жана башкаруу системасындагы маанилүү ордун айгинелеп турат.