«Кенже», бирок кирешелүү: субординацияланган облигациялар тууралуу эмнелерди билүү маанилүү

Субординацияланган облигациялар деген эмне?

Англис тилинен которгондо «subordinated» сөзү «субординация» деген сөзгө мааниси боюнча жакын, бул «баш ийүү» же «кенже» дегенди билдирет. Карыздык кагаздардын мындай аталышы банк дефолт болгон учурда, алардын ээлери акчаны аманатчылар жана кадимки облигациялардын ээлери алгандан кийин, акыркы болуп төлөм алышат.

Суборддордун көбүн банктар чыгарат. Дүйнө жүзүндөгү бардык чыгарылыштардын басымдуу бөлүгү аларга таандык. Банктар үчүн бул алардын ишмердүүлүгүнүн өзгөчөлүгүнө байланыштуу зарыл. Кадимки облигацияларга же депозиттик эсептерге салыштырмалуу кирешелүүлүгү жогору болгон бул инструменттин өзүнүн уникалдуу эрежелери бар.

Эмне үчүн банктар капиталды көбөйтүүнүн бул ыкмасын тандашат жана эмнеге инвесторлор кирешени көбөйтүү үчүн тобокелчиликке барууга даяр экенин карап көрөлү.

Жогорку тобокелдик - жогорку кирешелүүлүк: эмне үчүн банктар суборддорду чыгарышат

Коммерциялык банктар үчүн бул стратегиялык курал. Мындай облигацияларды чыгаруу төмөнкүлөргө мүмкүндүк берет: 

• Экинчи деңгээлдеги капиталды толуктоо. Бул жөнгө салуучунун ченемдерин сактоо жана кредит берүү мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү үчүн зарыл. Суборддор банк олуттуу кыйынчылыктарга туш болгондо колдонула турган «коопсуздук жаздыгы» болуп саналат. 
• Акцияларга альтернатива колдонуу. Банк жаңы акционерлерди тартпастан жана учурдагы менчик ээлердин үлүшүн азайтпастан капиталын көбөйтө алат. 
• Узак мөөнөттүү ресурстарды тартуу. Мыйзам боюнча субординацияланган облигациялар кеминде 5 жылдык мөөнөткө чыгарылат.

Инвестор суборддор тууралуу үч «темирдей» эреже тууралуу эмнени билиши керек  

• Мөөнөтү. Төлөө мөөнөтү 5 жылдан эрте эмес, мөөнөтсүз чыгарылыштар да бар. Кадимки облигациялардан айырмаланып, субординацияланган зайымдар боюнча инвестордун демилгеси менен мөөнөтүнөн мурда төлөөнү талап кылууга мыйзам тарабынан тыюу салынган. 
• Мөөнөтүнөн мурда кайтаруу жок. Облигациянын ээси банктан акчаны биринчи беш жыл ичинде мөөнөтүнөн мурда кайтарып берүүнү талап кыла албайт. Кредиторлордун демилгеси боюнча субординацияланган облигацияларды мөөнөтүнөн мурда төлөө каралган эмес. 
• Эсептен чыгаруу тобокелчилиги. Банктын капиталы кескин төмөндөп кеткен учурда, суборддор боюнча милдеттенмелер жокко чыгарылышы же акцияга конвертацияланышы мүмкүн (юрисдикцияга жана чыгарылыш шарттарына жараша).

Инвесторлор үчүн артыкчылыктар

Субординацияланган облигациялар – бул тобокелдикти жогорку кирешеге алмаштырууга даяр тажрыйбалуу инвесторлор үчүн каржылык инструмент. Мындай кагаздарды тандоодо компаниянын ишенимдүүлүк рейтингин эске алуу өтө маанилүү. 

Тобокелдиктердин жогорулашына карабастан, субординацияланган облигациялар бир катар факторлордон улам суроо-талапта калууда:

• Жогорулатылган кирешелүүлүк. Субординацияланган облигациялар депозиттер жана кадимки облигациялар боюнча банктык ставкалардан ашкан жогорку пайыздык кирешелүүлүгү менен кызыктырат, бул эксперттердин пикири боюнча, алардын ээлеринин тобокелдиктерин, атап айтканда, «кезектешүү» тобокелдиги үчүн төлөмдү компенсациялайт. 
• Жогорку ликвиддүүлүк. Суборддор көбүнчө экинчилик рынокто сатылат. Көпчүлүк учурларда инвестор баалуу кагазды каалаган убакта рынокто сата алат. Эгерде сизге акча керек болуп калса, кагазды төлөө мөөнөтүн күтпөстөн башка инвесторго сатсаңыз болот. 
• Туруксуздуктун төмөндүүлүгү. Субординацияланган облигацияларды сатып алуу капиталды сактоо ыкмасы катары каралышы мүмкүн. Акциялардан айырмаланып, облигациялардын баасы кескин секирүүлөргө азыраак дуушар болот. Эгерде компания банкрот болбосо, бир нече жылдын ичинде суборддордун баасы бир топ жогорулайт.

Субординацияланган облигациялардын «тузактары»

Субординацияланган облигациялар аныктамасы боюнча башка карыз түрлөрүнө караганда тобокелдүү курал болуп саналат. 

• Эгерде банкта банкроттук процесстер башталса, суборд ээлери аманатчылар, мамлекет, кызматкерлер жана кадимки облигация ээлери менен толук эсептешкенден кийин төлөмдөрдү алышат. Чындыгында, бул «кенже» карыз үчүн төлөмдөр калбай калышы мүмкүн дегенди билдирет. 
• Субординацияланган облигацияларга салынган каражаттар депозиттерди коргоо системасы менен камсыздандырылбаганын эстен чыгарбоо керек. Бул инвестициялык өндүрүм, аманат эмес.