Бийлик КРде банк системасында резидент эместердин мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүнү сунуштоодо

Экономика жана коммерция министрлиги «Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» мыйзам долбоорун коомдук талкууга алып чыкты.

Маалыматка ылайык, мыйзам долбоорунун негизги максаты салык мыйзамдарындагы ички карама-каршылыктарды жоюу жана транзакцияларга салык салуу жана өлкөнүн банк тутумунда чет өлкөлүк субъекттердин ишине байланыштуу ченемдерди тактоо болуп саналат.

Эмнени өзгөртүү сунушталууда

Салык кодексинде: 

• транзакциянын аныктамасы такталып, эсептешүү эсептерине түшкөн каражаттар боюнча салык салынуучу база кеңейтилет; 
• транзакциялар боюнча операциялар туруктуу мекеменин ишмердүүлүгүнүн белгилеринен чыгарылат;
• транзакциялар боюнча салыкты атайын режимдин алкагында гана төлөө милдети бекитилет; 
• салык агентинин механизми жөнөкөйлөштүрүлөт: эсеп ачылган банк салык агенти деп таанылат;
• «чет өлкөлүк уюм» термини «чет өлкөлүк субъект» деген кеңири түшүнүк менен алмаштырылат; 
• транзакциялар боюнча кызматтар башка салыктар боюнча жеңилдетилген кирешелердин тизмесинен чыгарылат; 
• транзакцияга салык салынган каражаттарга кайрадан салык салуу коркунучу жоюлат; 
• резидент эместерге «бир банк — бир эсеп» деген чектөөнүн ордуна Кыргызстандын бир нече банкынан эсеп ачууга уруксат берүү сунушталууда.

Ошондой эле, чет өлкөлүк субъекттерди салыктык каттоо тартиби такталууда: эгерде мурда берилген ИНН болсо, салык органына кайрадан билдирүүсүз эле эсеп ачууга болот. 

Салык кодексин киргизүү жөнүндөгү мыйзамда: 

• Кыргызстандын чегинен тышкары иштеген салык төлөөчүлөр үчүн жөнөкөйлөтүлгөн салык салуу тутумуна 0,1% ставкасы боюнча өтүүгө арыз берүү мөөнөтүн 2026-жылдын 1-февралынан 1-мартына чейин узартуу сунушталууда;
• мындай салык төлөөчүлөргө каттоодон өткөнгө чейин түзүлгөн товарлардын калдыктарын мурдагы ставкалар боюнча салыктарды төлөө менен 2026-жылдын 31-декабрына чейин сатууга уруксат берилет.

Салыктык эмес кирешелер жөнүндө кодексте: 

• салыктык эмес кирешелердин администратору түшүнүгү кеңейтилүүдө; 
• Кыргызстанда банктык эсептерди ачууга жана тейлөөгө резидент эместерге уруксат (аккредитация) берүү үчүн жаңы жыйым киргизилүүдө.

Эмне үчүн резидент эместерди аккредитациялоо киргизилүүдө

Экономика министрлигинин маалыматы боюнча, чет элдик компанияларды банк тутумуна кабыл алуунун бирдиктүү механизминин жоктугу трансчек аралык операцияларды көзөмөлдөө үчүн тобокелдиктерди жаратып, банктарга комплаенс-жүгүн жогорулатат.

Буга байланыштуу резидент эмес юридикалык жактарды министрлер кабинети аныктаган ыйгарым укуктуу органга милдеттүү түрдө аккредитациялоону киргизүү сунушталууда. Бул жол-жобо эсептерди ачуунун алдында резидент эместердин борборлоштурулган идентификациясын жана верификациясын камсыз кылууга тийиш.