Для вашего удобства эта новость также доступна на русском языке.Читать

Кыргызстанда алдамчылыктан жабыркагандардын акчасын кайтарып берүү үчүн алты мыйзамга өзгөртүү киргизүү сунушталды

Жогорку Кеңештин депутаты Дастан Бекешев алдамчылыкка каршы күрөшүүнүн жаңы чараларын караган мыйзам долбоорун коомдук талкууга чыгарды.

Кыргызстанда алдамчылыктан жабыркагандардын акчасын кайтарып берүү үчүн алты мыйзамга өзгөртүү киргизүү сунушталды
Иллюстрациялык сүрөт

Мыйзам долбоору алты мыйзамдык актыга өзгөртүүлөрдү киргизүүнү карайт. Учурда документ коомдук талкууга коюлду.

Негизги өзгөртүүлөрдүн бири - дропперлерге, башкача айтканда, сый акы үчүн башка адамдардын акчасын өздөрүнүн банктык эсептери же электрондук капчыктары аркылуу өткөрүп берген адамдарга карата жоопкерчиликти күчөтүү сунушталууда.

Мындай операциялар үчүн 20 миңден 50 миң сомго чейин айып пул салуу сунушталууда. Эгерде өткөрүлгөн акчанын көлөмү ири болсо, 5 жылга чейин эркинен ажыратуу жазасы каралган. Ал эми өзгөчө ири өлчөмдөгү операциялар же уюшкан топтун курамында аракеттенүүдө мүлкүн конфискациялоо менен 5 жылдан 10 жылга чейин эркинен ажыратуу сунушталууда.

Мында адам мыйзамсыз операцияларды жүргүзүп жатканын алдын ала билиши керек.

Мындан тышкары, төмөнкүлөр сунушталууда:

  • тергөөчүлөрдү жабырлануучудан маалымат алгандан кийин 24 сааттан кечиктирбестен шектүүлөрдүн мүлкүнө камак салуу маселесин кароого милдеттендирүү;
  • доо арыз берилгенге чейин эле сот аркылуу карызкордун мүлкүн тескөөсүнө убактылуу чектөө киргизүүгө уруксат берүү;
  • тараптардын ортосунда жазуу жүзүндөгү келишим бар деген негиз менен гана кылмыш ишин козгоодон баш тартууга жол бербөө;
  • кыймылсыз мүлк объектисин каттоодон өткөрбөстөн, анын курулушуна акча чогултуу үчүн жоопкерчилик белгилөө;
  • финансылык уюмдарды кардарларын алдамчылык операцияларынан коргоого милдеттендирүү.

Өзүнчө өзгөртүүлөр топтому жарандардын макулдугусуз алдамчылык жолу менен таризделген кредиттерге тиешелүү.

Долбоорго ылайык, банк же башка кредиттик уюм акча каражаттарын берүүнү токтотуп, жагдайларды текшерүүгө милдеттүү болот. Алгачкы текшерүү 24 саатка чейин созулушу керек, ал эми кошумча текшерүү 5 жумуш күнүнөн ашпоого тийиш.

Эгерде кредит буга чейин берилип кеткен болсо, финансылык уюм текшерүү жүргүзүшү керек. Бул үчүн 10 жумуш күнүнө чейин убакыт берилет жана зарыл болгон учурда мөөнөттү эң көп дегенде 30 календардык күнгө чейин узартууга болот.

Ошондой эле мыйзам долбоорунда төмөнкүлөр каралган:

  • банктардын жоопкерчилиги, эгерде алдамчылык милдеттүү коопсуздук талаптарынын бузулушунан улам мүмкүн болсо, кардарларга келтирилген зыян үчүн жоопкерчилик белгилөө;
  • шектүү операциялар тууралуу банктар ортосунда маалымат алмашуу;
  • объектти милдеттүү түрдө каттоодон өткөрбөстөн, кыймылсыз мүлк куруу үчүн сатып алуучулардан акча тарткандыгы үчүн айып пул салуу;
  • алдамчылыктан жабыркагандарга мүлкүн кайтарып берүүнүн кошумча механизмдерин киргизүү.

Мында карызды өз убагында кайтарбоо фактысынын өзү эле алдамчылык катары эсептелбейт.

Долбоор ошондой эле банктык маалыматтарды алмашууга чектөө киргизет: кардарлардын эсептеринин толук тарыхын эмес, конкреттүү шектүү операциялар тууралуу гана маалыматты берүүгө уруксат берилет.

Эске салсак, июль айында Кыргызстандын Улуттук банкы финансылык сектордогу киберкоопсуздук системасын жаңы деңгээлге чыгаруу ниетин билдирген. CYBERFINANCE 2026 форумунда жөнгө салуучу органдын өкүлдөрү маалыматтык коопсуздуктун эл аралык ISO/IEC 27001 стандартын киргизүү жана банктар ортосунда киберинциденттер тууралуу маалымат алмашуунун бирдиктүү системасын түзүү пландары жөнүндө айтып беришкен. Ал эми ноябрь айында Бишкекте өткөн FinConference 2026 конференциясында финансылык сектордун эксперттери киберкоопсуздук, жасалма интеллект жана Ыкчам төлөмдөр системасын талкуулашкан.

AIRUN аркылуу которулган

AIRUN — кыргыз тилине адистешкен AI-платформа: котормо, кепти таануу жана синтездөө. Машиналык котормодо тактык кемчиликтери болушу мүмкүн, ошондуктан маанилүү деталдарды түп нуска материал менен салыштырууну сунуштайбыз.

Комментарийлер

Азырынча комментарий жок

Комментарий калтырган биринчи болуңуз!

Комментарий калтыруу үчүн авторизациядан өтүңүз керек.