Жылдын каржылык жыйынтыгын чыгаруу: ар бир адам үчүн эреже

Каржылык жыйынтыкты чыгаруу акча каякка кетип жатканын түшүнүүгө, кандай чечимдер ийгиликтүү болгонун ал эми кайсы жерде каталар кеткенин билип алууга жардам берет. Башкысы – бул бир гана ишкерлерге жана финансистерге эмес, кирешесине карабастан бардык адамга керек.  

Эмне үчүн каржылык жыйынтыкты чыгаруу маанилүү

Анализи жок каржы көздү жумуп алып кыймыл жасоого окшош. Жыйынтыкты чыгаруу төмөнкүлөргө мүмкүндүк берет: 

• киреше жана чыгашаларды реалдуу түшүнүүгө;
• каржылык туруктуулукту баалоого;
• адаттарды тез арада тууралоого;
• келерки жылкы өсүү үчүн негиз салууга.

Керек болсо эң жөнөкөй текшерүү, керексиз коротууларды кыскартуу менен кирешени жогорулатууга натыйжа берет. 

1-эреже. Кирешени жашырбай эсептөө

Эң жөнөкөйүнөн баштоо – жыл ичинде чындыгында канча каражат келди. 

Эске алуу керек:

• негизги эмгек акы же бизнес киреше;
• толук эмес жана бир жолку киреше;
• бонустар, сый акылар, дивиденддер;
• которуулар, эгерде алар үзгүлтүксүз каражаттардын булагы болсо.

Көп кездешүүчү ката – негизги гана кирешени эске алып, кошумча булактарды унутуп калуу. Жалпы эсеп гана каржылык потенциалды так түшүнүүгө жардам берет.  

2-эреже. Чыгашаларды категорияга бөлүү

Чыгашаларды бир катар блокторго бөлүү керек:

• милдеттүү (батир, тамак-аш, транспорт, коммуналдык кызматтар);
• кошумча, өзгөрүлмө (кийим-кече, көңүл ачуу, кафелер);
• бир жолку ири сатып алуулар;
• финансылык милдеттенмелер (кредиттер, бөлүп төлөө пландары);

чогултуу жана инвестициялар.

Адатта, дал ушул этапта көпчүлүгү таң калышат: күнүмдүк майда чыгымдар көбүнчө бюджеттин олуттуу бөлүгүн «жеп» кетет.

3-эреже. Милдеттерди жана карыздарды баалоо

Карыздарды талдоосуз жылдын финансылык жыйынтыгын чыгаруу мүмкүн эмес:

• дагы канча каражат төлөнүшү керек;
• кайсы кредиттер эң кымбат;
• кирешенин кайсы бөлүгү карызды тейлөөгө кетет.

Төлөмдөр кирешенин 30-40% ашса, бул карыздык жүктүн жогору белгиси. Жаңы жылда реструктуризациялоону же эң кымбат карыздарды мөөнөтүнөн мурда төлөөнү ойлонуу керек.

4-эреже. Каржылык коопсуздуктун бар экендигин текшерүү

Финансылык коопсуздук - бул 3-6 айлык негизги чыгымдардын резерви. Анын болушу стрессти азайтат, тандоо эркиндигин берет жана күтүлбөгөн кырдаалдардан коргойт. Эгерде сизде андай жок болсо, жыл аягы кичинекей кадамдар менен да максат коюу үчүн эң жакшы убакыт.

5-эреже. Пландар менен реалдуулукту салыштыруу

Өзүбүзгө суроо берген пайдалуу: 

• жыл башында кандай финансылык максаттар коюлган;
• эмне аткарылды;
• эмне үчүн кээ бир пландар ишке ашпай калды.

Өзүңүздү урушпай, себебин түшүнүү маанилүү:   жогорулатылган күтүүлөр, күтүлбөгөн чыгымдар, системанын, тартиптин же эрктин жоктугу.

6-эреже. Жыйынтык чыгарып, максат коюу

Финансылык натыйжа отчет үчүн эмес. Анын негизги максаты тыянак чыгаруу болуп саналат:

• кайсы чыгымдарды кыскартууга болот;
• кайсы кирешени өнүктүрүү керек;
• кандай каржылык адаттар иштеп жатат жана кайсынысы тоскоол болууда?

Кийинки жылга максаттар төмөнкүдөй болушу керек:

• конкреттүү (суммалар, мөөнөттөр);
• реалдуу;
• өлчөнүүчү.

Мисалы: «100 миң сом чогултуу», «насыяны жабуу», «керешенин 10%ын чогултуу».

Башкысы - идеалдуулук эмес, туруктуулук.

Каржылык тартип татаал электрондук таблицаларды же атайын билимди талап кылбайт. Чынчыл талдоо, жөнөкөй эрежелер жана ырааттуулук жетиштүү. Чыгымдарга көз салуу үчүн мобилдик тиркемелерди колдонууга аракет кылсаңыз болот — алар тартипти бекемдөөгө жана баланстуу чыгым профилин сактоого жардам берет.

Жылдын финансылык жыйынтыгын чыгаруу - бул туруктуулукка жана келечекке болгон ишенимге карай жасалган кадам. Бул кадамды баштоого азыркы учур мыкты мезгил.