«Берешен жума» кантип дүйнөнүн башын айландырууда

«Берешен жума» кайдан пайда болгон?

Бул аталыш АКШда 1950–1960-жылдары пайда болгон. Филадельфиянын полициясы Ыраазычылык күнүнөн кийинки жума күнүн жол тыгындарынын жана элдин өтө көп топтолушунун айынан ушинтип атаган.

Кийинчерээк бул түшүнүккө башкача түшүндүрмө берилген: бухгалтерияда чыгымдар адатта кызыл түс менен, ал эми киреше кара түс менен белгиленчү. Ошондуктан дүкөндөр үчүн бул күн чоң кирешенин символуна айланган.

Бүгүнкү күндө «берешен жума» АКШнын чегинен кыйла алыска чыгып кетти. Сатуулар Улуу Британияда, Германияда, Канадада, Индияда жана ондогон башка өлкөлөрдө өткөрүлөт.

Жыйынтыгында, айрымдар үчүн бул белектерди арзаныраак сатып алууга мүмкүнчүлүк болсо, башкалар үчүн адамдарды көбүрөөк акча коротууга мажбурлаган ийгиликтүү маркетингдик ыкма болуп саналат. Ал эми негизги суроо өзгөрүүсүз бойдон калууда: сатып алуучулар чындап эле үнөмдөп жатышабы?

Арзандатуулардан тартып тепселүүгө чейин

Мурда «берешен жума» сатып алуучулар үчүн чыныгы сыноо болгон. Адамдар кезекке түн ичинде эле туруп, кире бериштерге топтолушкан жана кээде арзандатылган товарлар үчүн мушташып да кетишкен.

2008-жылы АКШда сатып алуучулардын тобу Walmart дүкөнүнүн кызматкерин тебелеп, анын өлүмүнө себеп болгон. Ошол эле жылы оюнчук саткан дүкөндөгү атышууда эки адам каза тапкан.

Азыр мындай окуялар азайды. Дүкөндөр коопсуздукту күчөтүп, келүүчүлөрдүн санын чектешти, ал эми көптөгөн сатып алуучулар интернетке өтүштү.

Бирок онлайн-шопинг менен кошо дагы бир көйгөй - интернеттеги алдамчылык пайда болду. Кылмышкерлер дүкөндөрдүн жасалма сайттарын түзүп, адамдарды жалган арзандатуулар менен азгырышат.

Арзандатуулар чындап эле пайдалуубу?

Ар дайым эле эмес. Айрым дүкөндөр сатуулар башталардын алдында бааларды жасалма түрдө көтөрүп, андан кийин чоң арзандатуулар жарыялашат. 

Натыйжада сатып алуучу үнөмдөп жатам деп ойлойт, бирок товардын баасы мурдагыдай эле болушу мүмкүн.

Эксперттердин айтымында, «берешен  жума» көп жагынан психологияга негизделген. Товарлардын чектелүү саны, артка саноо таймерлери жана «акыркы мүмкүнчүлүк» деген жазуулар адамдарды пландаганынан эртерээк сатып алууга түртөт.

Ошол эле учурда сатууларды сындагандар да бар. Экологдор массалык соода таңгактардын, ташуулардын жана таштандылардын көлөмүн көбөйтөрүн эскертишет. Ал эми дүкөн кызматкерлери ашыкча иштөөгө жана чоң жүктөмгө даттанышат.

Жыйынтыгында, пайдалуу сооданын негизги сыры жөнөкөй экенин айтсак болот: алдын ала сатып ала турган нерселердин тизмесин түзүү, бааларды салыштыруу жана ажиотажга алдырбоо. Анткени эң чоң арзандатуу - акчаңызды бекерге коротпогон арзандатуу.