Крипто-кастодиан 2.0: эмнеге санариптик активдерди коргоодо сертификат лицензияга караганда маанилүү

Биткоинге дээрлик 20 жыл болду, бирок каржы дүйнөсү дагы эле талашууда: криптону кантип туура сактоо керек? Бир жагынан - толук эркиндик ( бирок сыр сөздү унутуп, баарын жоготуп алуу коркунучу), экинчи жагынан - салттуу банктар өз бюрократиялары менен.

Бул эки дүйнөнүн кесилишинде крипто-кастодиандар пайда болду - бул сиздин санариптик активдериңизди сактоону өзүнө алган сервистер. Бирок технологиялар ылдам өнүгүп, эски эрежелер (лицензиялар) аларды кууп жетишпей жатат.

Эмне үчүн келечек сертификаттоо жана MPC технологиясынын артында экенин түшүндүрүп көрөлү.

Крипто-кастодиан деген эмне жана «бөлүнгөн» ачкычтын тиешеси кандай?

Кадимки банкта кастодиан - бул сейф же депозитарий. Криптодо болсо баары башкача. Бул жерде негизгиси - приваттык ачкыч (сиздин акчага санариптик жетүү мүмкүнчүлүгүңүз), жана ачкыч кимде болсо, активдер да ошондо болот. Мурда кастодиан бул ачкычты өзүндө эле сактачу. Эгер аны бузуп киришсе, акча жоголчу. Азыр анын ордуна MPC (бөлүштүрүлгөн кол тамга) технологиясы келди.

Элестетип көрүңүз, сейфтин ачкычы эч качан толугу менен бир жерде болбойт. Ал бир нече бөлүккө «кесилип» сакталат:

1. Бир бөлүгү сиздин телефонуңузда. 
2. Экинчиси — сервистин серверинде. 
3. Үчүнчүсү — корголгон булутта. 

Төлөм жасоо үчүн бул бөлүктөр «байланышып», кол тамга түзөт, бирок ачкыч толугу менен эч бир жерде чогулбайт.

Бул эмне үчүн кадимки банктан да коопсузураак?

MPC технологиясы үч негизги маселени чечет:

• Бирдиктүү алсыз чекит: Эгер сиз телефонуңузду жоготсоңуз же хакерлер компаниянын серверин бузса, алар акчага жете албайт. Бир эле бөлүк жетишсиз.
• «Жаман» кызматкерден коргоо: Кастодиан компаниясынын директору да сиздин биткоиндерди уурдай албайт, анткени анда толук жеткиликтүүлүк жок.
• Ийкемдүүлүк: Сиз эрежелерди өзүңүз орното аласыз. Мисалы, ири суммадагы каражаттар үч башка адамдын ырастоосунан кийин гана чыгарылсын.

Жөнгө салуу жана «токтотуу баскычы»

Мамлекеттер көбүнчө криптовалюталардын анонимдүүлүгүнөн чочулашат. Бирок заманбап кастодиандар - бул идеалдуу компромисс, анткени сервисте соттун же финансылык чалгындоо кызматынын талабы боюнча транзакцияны бөгөттөөгө техникалык мүмкүнчүлүк бар.

Демек:

• Кастодиан сиздин акчаңызды уурдай албайт.
• Кастодиан кылмышка шек болсо, каражатты чыгарууну токтото алат.

Мамлекет үчүн бул ачык-айкындуулук, кардар үчүн - менчик укугунун кепилдиги.

Негизги талаш: лицензиябы же сертификатпы?

Азыр көптөгөн өлкөлөрдө крипто-кызматтардан лицензия талап кылынууда. Бирок ойлонуп көрөлү: банкка лицензия эмне үчүн керек? Анткени банк сиздин акчаңызды башкарат. Лицензия - бул мамлекеттин банк сизди алдабайт деген убадасы. Бирок MPC-кастодиан сиздин акчаңызга кире албайт. Ал болгону кол коюу үчүн технологияны камсыздайт. Бул эшик кулпуларын чыгарган өндүрүүчүдөн банктык лицензияны талап кылганга барабар.

Лицензиянын ордуна индустрияга эл аралык сертификаттар керек:

1. SOC 2 Type II — узак убакыт бою системанын ишенимдүүлүгүн жана маалыматтардын корголушун текшерген аудит. 
2. ISO 27001 — маалымат коопсуздугунун дүйнөлүк стандарты. 
3. CCSS — криптовалюталар үчүн атайын стандарт. 

Бул Кыргызстан жана КМШ рыногуна эмне берет?

Эгерде жөнгө салуучулар «кимге ишенебиз, ошолорго лицензия беребиз» деген моделден «техникалык коопсуздук сертификаттарын текшеребиз» деген моделге өтсө, бул баарын өзгөртөт:

• Бизнес үчүн: Технологиялык долбоорлорду ишке киргизүү тез жана арзан болот (көп жыл кагаз иштерин күтүүнүн кереги жок).
• Кардарлар үчүн: Бузулуу коркунучу дээрлик нөлгө жеткен ишенимдүү сервистер көбөйөт.
• Банктар үчүн: Салттуу каржы институттары сертификатталган MPC чечимдерин колдонуп, крипто-кызматтарды оңой киргизе алышат.

Лицензиялоо ортомчу сиздин акчаңызды уурдашы мүмкүн болгон жерде керек. Ал эми сертификаттоо технология так иштеши керек болгон жерде маанилүү. Заманбап крипто-кастодиандар — бул биринчи кезекте жогорку технологиялар, ошондуктан аларды документтердин калыңдыгы менен эмес, коддун сапаты жана коопсуздугу боюнча баалоо керек.

Макаланын автору: Александр Колохматов — банк тармагында жана фондулук рынокто 30 жылдык тажрыйбасы бар эксперт. 2016-жылдан бери блокчейн технологиялары менен кесипкөй түрдө алектенет. Крипто-кастодиалдык кызматтын негиздөөчүсү, Orgon блокчейнинин жана Safina BaaS системасынын жаратуучусу.