ЖИге негизделген программалар ички аудитти кантип өзгөртүп, жүз миңдеген транзакцияларды бир убакта көзөмөлдөйт

Заманбап технологиялар ички аудиторлорго чоң көлөмдөгү маалыматтарды талдоого, шектүү операцияларды аныктоого жана финансылык отчеттуулукту текшерүүгө кеткен убакытты кыскартууга мүмкүндүк берет. Бул тууралуу Baker Tilly компаниясынын директору жана аудит боюнча өнөктөшү Кубат Алымкулов 3-октябрда Бишкекте өткөн Кыргыз Республикасынын Ички аудиторлор институтунун (IIA Kyrgyz Republic) расмий ачылышында билдирди.

Алымкуловдун айтымында, финансы секторундагы операциялардын көлөмү геометриялык өнүгүү менен өсүп жатат, ал эми аудитордук бөлүмдөрдүн ресурстары чектелүү бойдон калууда. Документтерди чогултуу жана маалымкаттарды даярдоо адистин бир топ убактысын алат. Ал убакытты тобокелдиктерди талдоого жана бизнес-процесстерди баалоого жумшаса болот.

Учурда Baker Tilly компаниясында аудиттин натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн санариптик куралдар иштелип чыгып, колдонулууда. Мисалы, компаниянын бир өнүмү белгиленген критерийлер боюнча жүз миңдеген транзакцияларды талдайт: адаттан тыш бухгалтердик жазууларды, жумуш убактысынан тышкаркы операцияларды жана башка шектүү аракеттерди аныктайт. Программа көңүл бурууну талап кылган операциялардын тизмесин түзөт, ал эми аудитор тобокелдиктерди баалап, андан аркы текшерүү боюнча чечим кабыл алат. Мындай талдоону кезектеги аудитти күтпөстөн, үзгүлтүксүз жүргүзүүгө болот.

Жасалма интеллектке негизделген дагы бир курал ички документтер жана бухгалтердик маалыматтар менен иштөөгө жардам берет. Адис көлөмдүү нускамаларды узак убакыт бою окуп отурбастан, системага суроо берип, керектүү маалыматты тезирээк ала алат. Мында купуя маалыматтар компаниянын жергиликтүү инфраструктурасында иштетилет.

Кубат Алымкулов өз баяндамасында машиналык үйрөнүү технологиялары активдердин жана күрөөгө коюлган мүлктүн наркын баалоодо да колдонулуп жатканын белгиледи. Ал эми атайын программалар финансылык отчеттуулуктагы каталарды: сандардагы дал келбестиктерди, бош саптарды  жана туура эмес түзүлгөн түзүмдөрдү табууга жардам берет.

«Технологиялар аудитордун кесиптик баамын алмаштырбайт, тескерисинче, анын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтип, көйгөйлөрдү тезирээк аныктоого жана текшерүүлөрдүн сапатын жогорулатууга шарт түзөт. Ички аудиторлор кесиптин заманбап талаптарына жооп берүү үчүн санариптик куралдарды өздөштүрүп, аларды бүгүнтөн тартып эле өз ишинде колдонушу керек», — деп баса белгиледи ал.

Анын пикиринде, санариптик куралдарды киргизүү заманбап ички аудит үчүн зарылчылыкка айланууда. Кыргызстандагы Ички аудиторлор институтунун негиздөөчүлөрүнүн бири болгон Baker Tilly кесиптик коомчулуктун өнүгүшүн, анын ичинде методологиялык экспертиза менен камсыз кылуу аркылуу колдоого даяр.