Кадимки депозиттин ордуна мудараба: Кыргызстандын банктарынын сунуштарын салыштырабыз

Мага акча белек кылышканда, аны кантип сактап, көбөйтсөм болот деп ойлондум. Адатта, мындай учурда адамдар банктардын депозиттерин салыштыра башташат: Banks.kg сайтынан сунуштарды карап, кайсы банктын кирешелүүлүгү жогору экенин, акчаны канча мөөнөткө салуу пайдалуу экенин, депозитти толуктоого болор-болбосун, киреше ай сайын төлөнөрүн жана капиталдаштыруу каралган-каралбаганын изилдешет. Бирок бул жолу мен көптөн бери кызыгып жүргөн башка вариантты — ислам принциптерине ылайык иштеген депозитти тандап көрүүнү чечтим.

Сиздин оюңузча, чечимдерибиз өзүбүздүн ишенимдерибизге шайкеш болушу керекпи? Менимче, ооба. Мисалы, биз пайдалуу тамак-ашты тандап, анын курамына жана өндүрүүчүсүнө көңүл бурабыз. Эмне үчүн каржы маселесине да ушундай мамиле кылбаска?

Кыргызстандагы кайсы банктарда исламдык терезе бар?

Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын маалыматына ылайык, 2026-жылдын 1-октябрына карата беш коммерциялык банкта исламдык терезе бар. Алар: MBANK, «Оптима Банк», «Элдик Банк», BAKAI жана «АБанк». Исламдык терезе аркылуу банктар ислам принциптерине ылайык айрым каржылык кызматтарды көрсөтө алышат. Мындан тышкары, Кыргызстанда толук кандуу ислам банкы — «ЭкоИсламикБанк» да иштейт.

Менин талабым мындай: депозитти мобилдик банкинг колдонмосу аркылуу онлайн ачып, ай сайын айлыгымдын 20 пайызын которуп, аны толуктап тургум келет. Ошондуктан сом менен 12 айлык мөөнөткө ачылып, жыл ичинде толуктоого мүмкүнчүлүк берген депозитти издедим.

Сунуштарды изилдеп жатып, бардык эле банктарда мудараба депозитин ачуу мүмкүнчүлүгү жок экенин, айрымдарында мобилдик колдонмо да жок экенин байкадым. Ошондуктан менин талаптарыма үч сунуш туура келди: MBANKтын MIslamic кызматы аркылуу ачылуучу топтоо мудараба депозити, BAKAI Islamдагы «Мудараба — Онлайн» жана «АБанктагы» «Керемет-Мудараба». Эми аларды кененирээк карап көрөлү.

Ислам принциптерине ылайык депозит кадимки депозиттен эмнеси менен айырмаланат?

Мен үчүн исламдык депозитти тандоо кирешелүүлүккө гана эмес, жеке ишенимдериме да байланыштуу. Ислам каржы принциптери алкоголдук ичимдиктер жана кумар оюндары менен байланышкан ишмердүүлүк сыяктуу айрым тармактарды каржылоого тыюу салат. Ошондой эле сүткорлук пайызын алууну четке кагат.

Банкка салган акчам мага гана киреше алып келбестен, шарият талаптарын сактаган ишкердикти каржылоого да көмөк көрсөтөрү мени кубандырат.

MBANK: топтоо мудараба депозити

MBANKта мобилдик банкинг аркылуу ачылуучу «Мудараба» топтоо депозити бар. Аны MBANK колдонмосунун ичиндеги MIslamic бөлүмү аркылуу ачууга болот.

Депозит ачуу үчүн MIslamic бөлүмүнө өтүп, «Мудараба» кызматын тандап, депозиттин шарттарын көрсөтүп, келишимдин шарттарын ырастоо керек. Бул үчүн банктын бөлүмүнө баруунун зарылдыгы жок.

Мен топтоо вариантын тандадым, анткени келишимдин мөөнөтү ичинде депозитке кошумча акча салып турууга мүмкүнчүлүк бар.

Шарттары:

• Мөөнөтү — 12 ай.
• Күтүлүүчү кирешелүүлүк — жылдык 12,05%.
• Алгачкы 11 ай ичинде депозитти толуктоого болот.
• Негизги эсептеги акчаны мөөнөтүнөн мурда алууга жол берилбейт.

Алдын ала эсептөө боюнча, 30 000 сом салганда, бир жылда күтүлүүчү киреше 3 615 сомду түзөт. Демек, жыл аягындагы жалпы сумма 33 615 сом болот.

MBANKтын артыкчылыгы — депозитти онлайн ачуу мүмкүнчүлүгү жана топтомду узак убакыт бою толуктап туруу шарттары. Кошумча акчаны алгачкы 11 айда салууга болот, башкача айтканда, келишимдин дээрлик бүткүл мөөнөтүндө топтомуңузду көбөйтүп тура аласыз.

BAKAI Islam: «Мудараба — Онлайн»

Экинчи караган сунушум — BAKAI Islamдын «Мудараба — Онлайн» депозити. Аны BAKAI колдонмосундагы исламдык каржылоо бөлүмү аркылуу ачууга болот. Демек, банк бөлүмүнө баруунун кереги жок.

Шарттары:

• Мөөнөтү — 12 ай.
• Күтүлүүчү кирешелүүлүк — жылдык 12%.
• Келишимдин аякташына 120 күн калганга чейин депозитти толуктоого болот.

Башка сунуштарга салыштырмалуу, бул депозитти толуктоого берилген мөөнөт кыскараак экенин байкадым.

BAKAI Islamдын депозитине 30 000 сом салганда, кошумча толуктоолорду эске албаганда, күтүлүүчү киреше 3 600 сомду түзөт. Жыл аягындагы жалпы сумма 33 600 сом болот.

«АБанк»: «Керемет-Мудараба»

Үчүнчү онлайн сунуш — «АБанктын» «Керемет-Мудараба» депозити. Бул ислам принциптерине ылайык иштеген топтоо депозити, ага да кошумча каражат салып турууга болот.

Шарттары:

• Күтүлүүчү кирешелүүлүк — жылдык 11%.
• Келишимдин аякташына 30 күн калганга чейин депозитти толуктоого болот.
• Киреше ай сайын төлөнөт.

Демек, 30 000 сом салганда, бир жылдык киреше 3 300 сомду түзөт. Жалпы сумма 33 300 сом болот.

«АБанк» кирешенин өз үлүшүн ай сайын алып турууну каалагандар үчүн ылайыктуу вариантты сунуштайт. Бирок биздин салыштыруубузда жыл аягындагы күтүлүүчү кирешелүүлүгү боюнча алгачкы эки сунуштан төмөн турат.

Депозитти ай сайын толуктап турсаңызчы?

Депозитти толуктап туруу мүмкүнчүлүгү болсо, алгач салынган 30 000 сом топтомдун баштапкы бөлүгү гана болуп калышы мүмкүн.

Мисалы, ай сайын 1 000 сомдон кошуп турсаңыз, бир жылда дагы 12 000 сом саласыз. Натыйжада өз каражатыңыздын жалпы суммасы 42 000 сомду түзөт. Ал эми киреше кошумча салымдардын көлөмүнө жана алардын депозитте канча убакыт турганына жараша эсептелет.

Исламдык депозитти кайсы банктан тандамакмын?

Чынында, менин максатыма үч депозит тең туура келет. Анткени негизги максатым — акчамды шарият талаптарын сактаган ишкердикке багыттаган банкка жайгаштыруу.

Бирок бардык шарттарды эске алганда, азырынча MBANKтын топтоо мудараба депозити мен үчүн эң ылайыктуу вариант болуп көрүнүүдө. Себеби каралган үч сунуштун ичинен анын күтүлүүчү кирешелүүлүгү жогору жана депозитти алгачкы 11 ай бою толуктап турууга болот.

BAKAI Islam да кошумча акча салууга мүмкүнчүлүк берет, бирок толуктоо мөөнөтү кыскараак жана күтүлүүчү кирешелүүлүгү бир аз төмөн.

Ал эми «АБанк» кирешенин үлүшүн ай сайын төлөп берет. Бул кирешени үзгүлтүксүз алып турууну каалагандар үчүн ыңгайлуу болушу мүмкүн. Бирок анын күтүлүүчү кирешелүүлүгү башка эки сунуштан төмөн.

Ошондуктан мен биринчи вариантты — MBANKтын топтоо мудараба депозитин тандайм.