Кыргызстанда бизнес үчүн күрөөсүз кредиттер жеткиликтүү болот

Бул чара Кыргызстандын каржы секторунун ресурстарын керектөөчү сегменттен реалдуу экономикага багыттоо максатын көздөйт, деп билдирди финансылык жөнгө салуучу органдын басма сөз кызматы.

«Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын айрым ченемдик укуктук актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» КРнын Улуттук банк Башкармасынын токтом долбоору коомдук талкууга чыгарылды.

Документ ишкердик ишмердүүлүктү, атап айтканда, чакан жана орто бизнес сегментинде күрөөсүз (бланктык) кредиттөө багытын стимулдаштыруу максатында иштелип чыккан.

Сунушталган өзгөртүүлөрдүн негизги максаттары:

• карыз алуучунун келечектеги активдерин күрөө катары талап кылуу укуктарын расмий пайдалануу учурларын болтурбоо үчүн бланктык кредиттердин аныктамасын тактоо;
• финансылык институттарды бизнестин муктаждыктары үчүн күрөөсүз кредиттерди берүү практикасын кеңейтүүгө шыктандыруу аркылуу ишкерлерди каржылоонун жеткиликтүүлүгүн жогорулатуу.

«Бланктык кредиттер - бул кыймылсыз мүлк, кыймылдуу мүлк, кепилдиктер, кепилдик, мүлк укуктары, талап кылуу укугу, күрөө жөнүндө мыйзамдар жана айлык акы долбоорлорунун алкагында төлөм карталары боюнча овердрафттарды, пенсионерлерге берилген төлөм карталарынын овердрафттарын кошпогондо, КРнын Улуттук банкынын ЧУАна кредиттер боюнча камсыздоо катары каралган башка инструменттер камсыздалган кредиттер», - деп айтылат Улуттук  банктын токтом долбоорунда.

Мында карыз алуучунун мүлктүк укуктары, ошондой эле банктын акча каражаттарынын, товарлардын, калдыктардын, дебитордук карыздардын же карыз алуучунун келечектеги башка активдеринин келип түшүүсүнө болгон талап кылуу укугу, жеке мүнөздөгү укуктарды кошпогондо, анын ичинде эмгек акы, пенсия алуу укугу же жеке кызмат көрсөтүүлөрдү алуу укугу, эгерде мындай укуктар колдонуудагы келишимдер же башка юридикалык документтер менен тастыкталган шартта, кредиттер боюнча камсыздоо деп таанылат.

Бланкалык кредиттер киреше деңгээлин баалоонун же төлөөгө жөндөмдүүлүгүн талдоонун негизинде, төлөөгө жөндөмдүү карыз алуучуга гана берилет. 

Күрөөсүз керектөө кредиттеринин концентрациялануусун эске алуу менен, белгиленген лимиттин чегинде бизнес кредиттеринин үлүшүн көбөйтүү үчүн финансы-кредиттик мекемелерди стимулдаштыруу зарыл.

«Буга байланыштуу документте 2006-жылдын 2-мартындагы «Белгилүү критерийлерге жооп берген кредиттерди атайын классификациялоо тартибине» өзгөртүүлөрдү киргизүү сунушталууда, алар банктардын ишкердик максатта берилген «канааттандырарлык» камсыздоосуз кредиттер боюнча мүмкүн болуучу жоготууларды жана чыгымдарды жабуу үчүн резервди түзүү бөлүгүндөгү жөнгө салуучу жүктү азайтууга багытталган», - деп айтылат токтом долбоорунда. 

Токтом долбоорунда мындай кредиттер үчүн потенциалдуу жоготуулардын чегерүүлөрүн 2%дан 1%га чейин төмөндөтүү сунушталууда. Бул төмөнкүлөргө мүмкүндүк берет:

• ФКМ үчүн кредиттин бул түрүнүн жагымдуулугун жогорулатуу, күрөөсүз кредиттик портфелдин бир бөлүгүн орто жана чакан бизнести колдоого багыттоого түрткү берүү; 
• Өндүрүштүк жана коммерциялык чөйрөгө багытталган кредиттер үчүн артыкчылыктарды түзүү аркылуу камсыздалбаган керектөө кредитинин тез өсүшүнө байланыштуу системалык тобокелдикти азайтуу.

Мындай өзгөрүүлөр күрөөсүз керектөө кредиттөөсүнүн жогорку үлүшүнө байланыштуу системалык тобокелдиктерди азайтат, МФКнын күрөөсүз активдеринин түзүмүнүн сапатын жакшыртат, орто жана чакан бизнести каржылоонун жеткиликтүүлүгүн жогорулатат жана ресурстарды экономиканын реалдуу секторуна багыттоого көмөктөшөт деп күтүлүүдө.

Белгиленгендей, токтом долбоорун кабыл алуу терс социалдык, экономикалык, укуктук, гендердик, экологиялык жана коррупциялык кесепеттерге алып келбейт.

Документ менен толук бул шилтемени басып таанышыңыз.