Өкүм эмес, өткөөл мезгил: 28-январь - Бүткүл дүйнөлүк жумушсуздар күнү

Эмне себептен 28-январь датасы  тандалган, анткени 1930-жылы бул күнү Гаага шаарында жумушсуздардын биринчи Эл аралык конгресси өткөн. Ага 35 өлкөнүн өкүлдөрү катышып, бир катар актуалдуу маселелер коомчулуктун көңүлүн бурган:

• иштебеген жарандардын укугу;
• жумуш орундарын түзүү;
• жумушсуздук менен күрөшүү боюнча эл аралык стандарттарды жана программаларды иштеп чыгуу;
• жумушу жок жарандарга колдоо көрсөтүү.

Белгилүү англиялык экономист Уильям Беверидж жумушсуздукту баш ооруга салыштырган, анткени бул нерсе да адамды чарчатат. Ал жумушсуздук маселесин чечилбесе, эң өнүккөн өлкө да андан ары гүлдөп кетпейт деп эсептейт.

Бүткүл дүйнөлүк жумушсуздар күнү 2019-жылы Эл аралык профсоюздар конфедерациясынын демилгеси менен түзүлгөн, анын мүчөлөрү 155 өлкөдөн 176 миллион жумушчунун өкүлү болгон 301 уюм жана 187 мүчө мамлекетти камтыган БУУнун Эл аралык эмгек уюму.

Эл аралык эмгек уюмунун «Дүйнөдөгү  жумуштуулук жана социалдык коргоо артыкчылыктары: 2026-жылга чейинки тенденциялар» аттуу жаңы баяндамасына ылайык, 2026-жылы дүйнөлүк жумушсуздуктун деңгээли 4,9% деңгээлинде сакталып, 186 миллион адамды түзөт. Ошол эле учурда, дагы да көп адамдар сапаттуу жумушка орношо албай жатышат.

«300 миллионго жакын жумушчу күнүгө 3 доллардан аз киреше алып, өтө жакырчылыкта жашоосун улантууда. Ошол эле учурда формалдуу эмес жумуштуулук өсүүдө: 2026-жылга карата 2,1 миллиард адам социалдык жактан корголбогон, эмгек укугусуз же эмгегин камсыздандырбастан иштешет», — деп айтылат документте.

 Маалыматка ылайык, жасалма интеллект жана автоматташтыруу, жогорку киреше тапкан жаштар үчүн абалды ого бетер начарлатышы мүмкүн.

«Анткен менен ЖИ жаштардын жумушуна тийгизген таасири азырынча белгисиз, бирок анын потенциалдуу масштабы көңүл бурууну талап кылат», - деп белгиленет докладда.

Эске салсак, КРнын Улуттук статистикалык комитетинин маалыматы боюнча, 2025-жылдын 1-августуна карата Кыргызстанда расмий жумушсуздуктун деңгээли 1,6%га төмөндөгөн. Ишке орноштуруу боюнча мамлекеттик органдарда каттоодо турган жумуш издеп жүргөн жумушсуздардын саны 64 миң 800 адамды түзгөнү маалымдалган.

2025-жылдын 1-ноябрына карата иш менен камсыз кылуу мамлекеттик кызматтарында каттоодо турган жумушсуздардын саны 59,7 миң адамды түзгөн. Бул 2024-жылдын ушул эле күнүнө салыштырмалуу 21,1%га азайган.