Аз айлык менен кантип акча чогултуу керек: эффективдүү финансылык адаттар

Эмне үчүн акча жетпейт: негизги себептер

«Эмне үчүн акча жетпейт» деген суроо көбүнчө киреше менен чыгашанын ортосундагы дал келбестикке байланыштуу. Акча дайыма чөнтөгүңүздө калышы үчүн жөнөкөй принципти кармануу зарыл: тапканыңыздан аз коротуу. Эгер айлыгыңыз көбөйүп, бирок чыгашаларыңыз да өскөн болсо, бул финансылык каражаттарды көзөмөлдөөнүн жоктугунан кабар бериши мүмкүн. Көптөгөн адамдар кирешеси көбөйсө да, адаттарын жана чыгашаларын өзгөртпөгөндүктөн, айлыктан айлыкка чейин жашоосун улантышат.

Чыгашаларды кантип көзөмөлдөп, бюджетти түзүү керек?

Акча топтоонун негизги принциптеринин бири — чыгашаларды кылдат көзөмөлдөө. Айлык аз болсо да акча топтой баштоо үчүн ар бир чыгымды эсепке алууну үйрөнүү маанилүү. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, жарандардын көбү айлыгынын болжол менен 25%ын өзү байкабай калган нерселерге коротот. Мындай жагдайга жол бербөө үчүн чыгашаларды эсепке алып, ай сайын сарпталган акчаны талдап туруу зарыл.

Бул үчүн чыгашаларды төмөнкүдөй категорияларга бөлүп, атайын тиркемелерди же жөнөкөй таблицаларды колдонсоңуз болот:

• Азык-түлүк;
• Турак жай-коммуналдык кызматтар;
• Транспорт;
• Көңүл ачуу;
• Кийим-кече.

Эгер бардык чыгашаларыңызды үзгүлтүксүз көзөмөлдөп, бюджетти пландаштырып турсаңыз, кайсы жерден үнөмдөөгө болорун байкайсыз. Практика көрсөткөндөй, так пландаштыруу чыгашаларды 10–15%га кыскартып, финансылык абалды жакшыртууга мүмкүндүк берет.

Чыгашаларды эсепке алуу үчүн мобилдик тиркемелер

Чыгашаларды ыңгайлуу көзөмөлдөө үчүн банктар менен синхрондоштурулуп, сарпталган акчаны автоматтык түрдө эсепке алган мобилдик тиркемелерди колдонсоңуз болот. Мисалы:

• Coinkeeper — колдонууга ыңгайлуу тиркеме. Анын жардамы менен акчаңыз кайда кетип жатканын жана капчыгыңызда канча каражат калганын биле аласыз.
• Monefy — жөнөкөйлүктү баалагандар үчүн иштелип чыккан тиркеме.
• Money Lover — чыгашаларды пландаштырууга, ошондой эле финансылык адаттарды талдап, оңдоого жардам берген ыңгайлуу тиркеме.

Бул куралдар чыгашаларыңызды иретке келтирип, керексиз сатып алуулардан алыс болууга жардам берет. Бул кирешеси аз адамдар үчүн өзгөчө маанилүү.

Максат жана шык: кантип акча топтоо керек?

Акча топтоону пландаштыруу үчүн так максат болушу керек. Айлыгыңыз аз болсо да, эмне үчүн акча үнөмдөп жатканыңызды түшүнүү маанилүү. Максаттар ар кандай болушу мүмкүн: эс алууга акча топтоодон тартып, үй сатып алуу же билим алуу сыяктуу олуттуу финансылык максаттарга чейин. Максаттарды төмөнкү талаптарга ылайык коюңуз:

• Так болушу керек (мисалы, эс алууга 1 миң АКШ доллары топтоо);
• Ишке ашырууга мүмкүн болушу керек (чыныгы кирешеңизди жана чыгашаларыңызды эске алыңыз);
• Өлчөөгө боло тургандай болушу керек (ай сайын канча акча топтоо зарылдыгын аныктаңыз);
• Белгилүү мөөнөт менен чектелиши керек (мисалы, алты айдын ичинде акча топтоо).

Ойлонбой туруп сатып алуулардан кантип баш тартууга болот?

Дагы бир маанилүү жагдай күтүүсүз жана ойлонбой туруп сатып алууларды азайтуу. Изилдөөлөргө ылайык, сатып алуулардын болжол менен 50%ы ойлонбой туруп жасалат. Мунун алдын алуу үчүн бир нече жөнөкөй сунушту аткарыңыз:

• Сатып ала турган нерселериңиздин тизмесин түзүп, аны карманыңыз.
• Дүкөнгө ачка барбаңыз — бул ойлонбой туруп сатып алуу ыктымалдыгын жогорулатат.
• Алдын ала канча акча короторуңузду билүү үчүн супермаркетте сатып алган азык-түлүктөрүңүздүн баасын телефондогу калькулятордун жардамы менен эсептеп туруңуз.

Бул кадамдар керексиз чыгашаларды азайтып, акчаны үнөмдөөгө багыттоого жардам берет.

Акча үнөмдөөнүн кошумча жолдору

Чыгашаларды көзөмөлдөөдөн тышкары, топтогон акчаңызды көбөйтүүгө жардам бере турган дагы бир нече ыкма бар:

• Кызмат көрсөтүүлөрдүн тарифтерин салыштырып туруңуз. Уюлдук байланыш жана интернет кызматтарынын тарифтерин текшериңиз. Кээде кыйла пайдалуу сунуштарды табууга болот.
• Акциялар менен арзандатууларга көңүл буруңуз. Бул белгиленген бюджеттен чыкпай, кымбат сатып алуулардан үнөмдөөгө жардам берет.
• Бонустук программаларга катышыңыз. Көптөгөн дүкөндөр жана кызмат көрсөтүүчүлөр туруктуу кардарларына арзандатууларды же бонустарды сунушташат. Бул күнүмдүк чыгашаларды азайтуунун жакшы жолу.
• Зыяндуу адаттардан баш тартыңыз. Тамеки чегүүнү токтотуу же алкоголдук ичимдиктерди колдонууну чектөө чыгашаларды кыйла азайтып, ден соолукту жакшыртууга жардам берет.

Туруктуу фондду түзүү 

Чыгашаларды пландаштырууну жана көзөмөлдөөнү үйрөнгөндөн кийин финансылык «коопсуздук жаздыгын» түзүүгө өтүү керек. Ага кирешенин канча бөлүгүн топтоо зарыл? Башында кирешенин 1–2%ын бөлүп коюп, киреше көбөйгөн сайын бул сумманы акырындык менен көбөйтүүгө болот. Эң негизгиси акча топтоону адатка айландыруу. Бул келечекте күтүлбөгөн чыгашалар пайда болгондо кыйынчылыктарга туш болбоого жардам берет.

Оптималдуу варианттардын бири - банкта акча кошуп толуктоого мүмкүн болгон, бирок каражатты алууда чектөөлөрү бар депозит ачуу. Бул акчаны сактоого жана инфляциядан коргоого жардам берет.

Айлык аз болсо да акча топтоо үчүн чыгашаларды гана көзөмөлдөбөстөн, каражатты туура багыттоого жардам бере турган реалдуу максаттарды коюу маанилүү. Финансылык тиркемелерди колдонуу, чыгашаларды үзгүлтүксүз эсепке алуу жана керексиз сатып алуулардан баш тартуу — акча топтоого карай жасалган негизги кадамдар. Ошондой эле финансылык сабаттуулукту жогорулатып, киреше аз болсо да акча топтоону унутпоо зарыл.