Жаңы нотариалдык эрежелер: кыргызстандыктар эмнелерди билиши керек

КРнын Юстиция министрлиги нотариалдык ишмердүүлүк  эрежелерине өзгөртүүлөрдү даярдады. Алар министрлер кабинетинин 2026-жылдын 19-февралындагы №121 токтому менен бекитилген.

Кызматтарды төлөөнүн жаңы тартиби

Эми ар бир нотариалдык аракет үчүн алым Нотариаттын бирдиктүү маалымат системасына интеграцияланган төлөм платформасы аркылуу, нотариалдык аракет жасалган жана юридикалык маанилүү документтер берилген күнү төлөнөт. Мында төлөм статусу системада катталып, сакталат жана төлөм фактысын тастыктайт. Ошол эле учурда күбөлөндүрүүчү жазуунун тексти Нотариустардын бирдиктүү маалымат системасы аркылуу гана түзүлүшү керек деген жобо бекитилген.

Кандай документтерге жеке кол коюу керек

Бир катар макулдашууларды түзүү тартиби өзүнчө такталат: 

• үй-бүлөлүк келишим;
• суррогат энелик келишими;
• баланы кабыл алуу үй-бүлөсүнө өткөрүү келишими;
• тумарлык келишими;
• туруктуу рента келишими;
• алименти боюнча келишим;
• ата-энелик укуктар боюнча келишим.

Бул документтерди тараптар жеке өзү түзүшү керек. Мындай бүтүмдөрдү өкүлдөр аркылуу жүргүзүүгө жол берилбейт.

Балдардын өлкөдөн чыгуу эрежелери: эмне өзгөрдү

Жашы жете элек баланын КРнын чегинен тышкары жактарга коштоосуз чыгуусуна ата-энесинин, асырап алгандардын, камкорчуларынын же көзөмөлчүлөрүнүн макулдугу, ошондой эле ата-энесинин (камкорчу, көзөмөлчүсү) бири менен чет өлкөгө чыгууга же туруктуу жашоого макулдугу эми белгиленген мөөнөткө берилет.

Өзгөртүүлөр нотариалдык буйруктарга да тийиштүү

Токтом ошондой эле нотариалдык буйруктарды берүү боюнча талаптарды өндүрүү негиздерине жараша тактайт. Бул төмөнкүлөргө тиешелүү:

• нотариалдык күбөлөндүрүлгөн келишимдер;
• жөнөкөй жазуу түрүндөгү келишимдер;
• векселдер боюнча протесттер;
• жашы жете элек балдар үчүн алименттер (ата-энелик укуктар боюнча талаш жок болсо);
• мыйзамдуу төлөмдөр (салык жана камсыздандыруу төлөмдөрүнөн тышкары);
• төлөнбөгөн эмгек акы.

Карызы барларга онлайн билдирүү жөнөтүлөт

Дагы бир өзгөртүү карыз тарапка кабарлоо тартибине тиешелүү. Нотариалдык буйруктун көчүрмөсү мурдагыдай эле тез арада жөнөтүлүшү керек — кийинки күндөн кечиктирбестен, бирок азыр нотариус аны кайтарып берүү квитанциясы менен почта аркылуу гана эмес, электрондук почта, WhatsApp, Viber, Telegram же жеке билдирүү аркылуу PDF түрүндө да жөнөтүүгө укуктуу.

Токтом расмий жарыялангандан 10 күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.

Юстиция министрлиги реформалар мурда нотариат жана ага тиешелүү тармактарда жүргүзүлүп келгенин эске салды:

• КРнын жарандары үчүн чет өлкөдө «Электрондук нотариат» системасы аркылуу аралыктан нотариалдык аракеттерди баштоо; 
• «Электрондук апостиль» автоматташтырылган маалыматтык системасы толук онлайн цикли менен пилоттук ишке киргизүү; 
• 2025-жылдын 1-октябрынан тарта айрым нотариалдык аракеттерди аралыктан жасоону баштоо.

Ошондой эле мурас иштери боюнча жеке нотариустарга квалификациялык талаптарды жогорулатуу жана кыргыз нотариалдык кесибин эл аралык кесипкөй коомчулукка мындан ары интеграциялоо боюнча чаралар көрүлдү.